Black Friday ή άλλος ένας έξυπνος μηχανισμός χειραγώγησης της κοινωνίας .

Ο Έντουαρντ Μπερνέζ, μαθητής και ανιψιός του Φρόιντ, υπήρξε από τους πρώτους που υποστήριξε με στοχευμένες έρευνες ότι τα προϊόντα μαζικής παραγωγής συνδέονται με ασυνείδητες επιθυμίες, ενώ οι άνθρωποι πολύ συχνά πείθονται εύκολα να καταναλώνουν αγαθά που δε χρειάζονται. Από τα χρόνια του Μπερνέζ το νερό στο αυλάκι της κατανάλωσης έγινε ποτάμι. Ποτάμι ορμητικό που παρασύρει στο πέρασμά του ανθρώπους κάθε ηλικίας και φύλου. Πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of the Academy of Marketing Science, έδειξε πως οι άνθρωποι που εστιάζουν στα υλικά αγαθά χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να αντιμετωπίσουν τις δυσκολίες και τις προκλήσεις της ζωής. Θολώνουν στα εύκολα, απογοητεύονται και η κριτική τους ικανότητα σταδιακά απομειώνεται…

Ταμπουρέας Νικόλαος Εκπαιδευτικός, παιδαγωγικός σύμβουλος

Ψυχή υλιστική σημαίνει ... .

«καὶ ἐρῶ τὴ ψυχή μου. Ψυχή, ἔχεις πολλὰ ἀγαθὰ κείμενα εἰς ἔτη πολλά. Ἀναπαύου, φάγε, πίε, εὐφραίνου». (Λουκᾶ 12, 19).

Ἡ κραυγαλέα ἀφροσύνη, ἡ ἀνοησία τοῦ πλουσίου τοῦ σημερινοῦ Εὐαγγελίου, ἀγαπητοὶ ἀδελφοί, φαίνεται κυρίως στὴν ἰδέα, πού εἶχε γιὰ τὴν ψυχή του. Ἐπειδὴ δὲ ἀπὸ τὴ διδασκαλία των φαίνεται ὅτι καὶ οἱ χιλιαστὲς παρόμοια ἰδέα ἔχουν γιὰ τὴ ψυχή, γι’ αὐτὸ καὶ τὸ σημερινό κήρυγμά μας θὰ περιλαμβάνει σύντομη διδασκαλία περὶ ψυχῆς τόσο κατὰ τὴν Ὀρθόδοξη ἄποψη, ὅσο καὶ κατὰ τὴν χιλιαστικὴ ἀντίληψη.

Ὁ Μέγας Βασίλειος ἑρμηνεύοντας αὐτὴν τὴν διάπυρη ἐπιθυμία τοῦ ἄφρονος πλουσίου χρησιμοποιεῖ γλώσσα σκληρὴ γιὰ νὰ χαρακτηρίσει τὸ ἦθος τοῦ πρωταγωνιστῆ τῆς σημερινῆς σύντομης παραβολῆς μας. Ἄφρονα, δηλαδὴ ἄνθρωπο ἀνόητο, τελείως ἀπερίσκεπτο, ὀνόμασε ὁ Κύριος τὸν πλούσιο αὐτόν. Ὁ Ἅγιος τῆς Καισαρείας τὸν χαρακτηρίζει κτῆνος, χοῖρο, τονίζοντας πῶς μόνο ἕνας τέτοιος ἄνθρωπος κτηνώδης, ἕνας ἄνθρωπος μὲ ψυχὴ χοίρου θὰ μποροῦσε νὲ ἐκφρασθεῖ μὲ αὐτὰ τὰ λόγια. Δηλαδή, ψυχὴ τώρα ἔχεις ἀγαθὰ πολλά. Φάγε, λοιπόν, πιές, καὶ νὰ χαρεῖς ὅλα τὰ καλά σου γιὰ χρόνια πολλά..

Αν συμβεί να τα χάσουμε όλα... .

Για να μην εμποδίζεται το έργο της σωτηρίας μας από τα επίγεια αγαθά, πρέπει να έχουμε υπόψη μας και να πράττουμε τα ακόλουθα:

Πρώτον, για την απόκτηση χρημάτων ή άλλων υλικών πραγμάτων, δεν πρέπει ποτέ να αδικούμε τον πλησίον και, γενικότερα, να χρησιμοποιούμε παράνομα και αθέμιτα μέσα, δολερά τεχνάσματα, απάτες και ψεύδη. Γιατί ο Θεός μισεί την αδικία (Ψαλμ. 44:8· Εβρ. 1:9) και τιμωρεί, αργά ή γρήγορα, όλους όσοι αδικούν. «Θα σηκωθεί ο Κύριος», λέει η Γραφή, «και θα αποδώσει τη δίκαιη ανταπόδοση σ’ αυτούς που αδικούν. Στο κεφάλι τους θα πέσουν οι αδικίες που έκαναν. Επειδή αδίκησαν τους αγαθούς ανθρώπους, θα θανατωθούν. Φοβερή κρίση θα αφανίσει τους ασεβείς» (Σοφ. Σειρ. 17:23· Παροιμ. 1:32). Σωστά, λοιπόν, αποφαίνεται ο ψαλμωδός πως «όποιος αγαπάει την αδικία, μισεί την ψυχή του» (Ψαλμ. 10:5). Γι’ αυτό ας αποκτάμε υλικά αγαθά μόνο με νόμιμα μέσα, με τρόπους δηλαδή που επιτρέπονται τόσο από το νόμο του Θεού όσο και από το νόμο της πολιτείας, όπως είναι, κυρίως, η εργασία, ο τίμιος προσωπικός κόπος. Η εργασία, άλλωστε, περιλαμβάνεται στις εντολές τόσο της Παλαιάς Διαθήκης (Γεν. 2:15 και 3:23· Εξ. 20:9-11) όσο και της Καινής (Πραξ. 20:35· Εφ. 4:28).

Στον εισοδηματία που νόμισε οτι εξασφάλισε τον εαυτό του... .

Αγ. Νικολάου Βελιμίροβιτς

Φοβᾶμαι γιά σᾶς. Μοῦ γράφετε πώς ἐξασφαλίσατε τόν ἑαυτό σας καί τά παιδιά σας τόσο σταθερά, ὥστε τώρα μπορεῖτε νά ζήσετε χωρίς ἀνησυχία. Ἡ ἀσφάλειά σας, φαίνεται, ἔδιωξε ἀπό τήν ψυχή σας τόν φόβο τοῦ Θεοῦ. Μέ τί ἐξασφαλιστήκατε; Μέ τό χρῆμα; Μά δέν ἀκοῦτε αὐτές τίς μέρες, πώς ἡ ξαφνική πτώση τῶν τραπεζῶν σέ μία νύχτα κάνει τούς ἐκατομμυριούχους ζητιάνους καί, τό χειρότερο, αὐτόχειρες; Μέ τά σπίτια καί τά μαγαζιά; Μά δέν διαβάζετε περί τῶν ἐπαναλαμβανόμενων σεισμῶν, πού σ’ ἕνα λεπτό γκρεμίζουν τίς πόλεις σέ σωρό χαλάσματα; Ἀγοράσατε τούς ἀγρούς καί τούς κήπους φρούτων; Μά ξεχάσατε τίς πρόσφατες ξηρασίες, καί τίς πλημμύρες, καί τά σύννεφα ἀπό τίς ἀκρίδες; Ἐάν διαβάζατε τό Εὐαγγέλιο, θά εἴχατε ἐμπεδώσει τόν λόγο τοῦ Χριστοῦ: «Ἡ ἀπάτη τοῦ πλούτου» (Ματθ. 13, 22).

Έχω τόσα και τόσα χρυσά τάλαντα, τόσα στρέμματα γης, τόσα σπίτια, τόσα ζώα... .

Ας μη νομίζουμε, λοιπόν, ότι ο πλούτος είναι με­γάλο αγαθό. Μεγάλο αγαθό δεν είναι το ν” αποκτήσει κανείς χρήματα, αλλά φόβο Θεού. Ένας δίκαιος άνθρωπος, που για την αρετή του έχει πολλή παρρησία ενώπιον του Θεού, ακόμα κι αν είναι ο φτωχότερος απ” όλους, μπορεί ν” αντιμετωπίσει κάθε συμφορά.

Στις περιπτώσεις που τα χρήματα είναι άχρηστα, ένας άγιος κατορθώνει τα ακατόρθωτα, φτάνει μόνο να υψώσει τα χέρια του στον ουρανό και να ζητήσει την επέμβαση του Θεού. Σας θυμίζω ένα χαρακτηριστικό σχετικό περιστατικό από τις Πράξεις των Αποστόλων:

Και όταν είχαμε περισσότερα, πάλι δεν μέναμε ευχαριστημένοι... .

Ὅταν ὁ ἀπόστολος Παῦλος βρισκόταν φυλακισμένος στὴ Ρώμη, κατὰ τὴν πρώτη φυλάκισή του, οἱ Χριστιανοὶ τῶν Φιλίππων τοῦ ἔστειλαν μὲ τὸν Ἐπαφρόδιτο διάφορα χρήσιμα πράγματα, γιὰ νὰ τοῦ συμπαρασταθοῦν. Ὁ Ἅγιος ἀπάντησε μὲ τὴν πρὸς Φιλιππησίους ἐπιστολή του, στὴν ὁποία τοὺς εὐχαριστεῖ γιὰ τὴν ἀγάπη ποὺ τοῦ ἔδειξαν καὶ προσθέτει μεταξὺ ἄλλων τὰ ἑξῆς: Δείξατε ἔμπρακτα τὴν ἀγάπη σας, διότι ἀναλογισθήκατε ὅτι ὑποφέρω. Ἀλλὰ δὲν ὑποφέρω. Διότι ἐγὼ ἔμαθα σὲ ὅποιες περιστάσεις κι ἂν βρίσκομαι, νὰ ἀρ­κοῦμαι σ̕ ὅσα ἔχω. «Ἐγὼ γὰρ ἔμαθον ἐν οἷς εἰμι αὐτάρ­κης εἶναι». Γνωρίζω νὰ ὑπομένω καὶ τὶς ταπεινώσεις τῶν στερήσεων, γνωρίζω καὶ νὰ ζῶ χωρὶς πολυτέλεια καὶ ἀλαζονεία, ὅταν τὰ ἔχω περίσσια. Σὲ κάθε περίσταση καὶ σὲ καθετὶ ποὺ μοῦ συμβαίνει, ἔχω μάθει τὸ μυστικό: καὶ νὰ χορταίνω καὶ νὰ πεινῶ, καὶ νὰ κάνω καλὴ χρήση ὅταν τὰ ἔχω ἄφθονα, καὶ νὰ ὑπομένω εὐχάριστα τὴ στέρηση (Φιλιπ. δ΄ 11-12).

Να δίνω χρήματα για ελεημοσύνες ή για την ανέγερση εκκλησιών; .

Η Εκκλησία δεν καταδικάζει τα ίδια τα υλικά αγαθά, αλλά την επιθυμία και την όρεξη του πλούτου, που οδηγεί στην άδικη συσσώρευση και στην αδικώτερη χρήση του. Προϋπόθεση για την δίκαιη χρήση του είναι ο ολοκληρωτικός προσανατολισμός της υπάρξεως προς τον Θεό. Δηλαδή, το «ἀγαπήσεις Κύριον τὸν Θεόν σου ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς δυνάμεως σου» και το «ἀγαπήσεις τον πλησίον σου ὡς ἑαυτόν».

Μοναχική ζωή και καταναλωτική κοινωνία .

«Η Ορθόδοξη Μοναχική ζωή και η καταναλωτική κοινωνία είναι δύο έννοιες ριζικά διαφορετικές. Η καταναλωτική κοινωνία με το πρόσχημα της οικονομίας χρόνου, δυνάμεων και παράλληλα καλύτερης εξυπηρέτησης και απόδοσης, δελεάζει και παρασύρει τον άνθρωπο (και επί του προκειμένου τον Μοναχισμό), στη σύγχρονη τεχνολογική εξυπηρέτηση. Η ευρηματικότητά της είναι ανεξάντλητη και γι΄ αυτό εξαναγκάζεται ο άνθρωπος να τρέχη συνεχώς και με συνεχές άγχος για να ανταποκρίνεται στις ποικίλες προσφορές και εναλλαγές απασχολήσεων. Τελικά η καταναλωτική κοινωνία οδηγεί σε καθήλωση στα γήινα και σε πνευματική αποδιοργάνωση.

Ο Μέγας Βασίλειος μιλά για τον πλούτο .

Κοίταξε προσεκτικά, άνθρωπε, την φύσιν του πλούτου. Διατί τόσον πολύ έχεις συγκλονισθή από τον χρυσόν; Πέτρα είναι ο χρυσός, πέτρα ο άργυρος, πέτρα ο μαργαρίτης, πέτρα η κάθε μία από τας πέτρας και βηρύλλιον και αχάτης και υάκινθος και αμέθυστος και ίασπις. Αυτά λοιπόν είναι τα άνθη τού πλούτου. Άπ’ αυτάς εσύ άλλας μεν αποθηκεύεις με το να τας παραχώνης, άλλας, τας διαυγείς από τας πέτρας, με σκότος τας καλύπτεις, δε, τας πιο πολύτιμους από αύτάς, τας περιφέρεις καμαρώνων δια την λάμψιν των. Πες μου, ποίον το όφελός σου να περιστρέφης το χέρι που λαμποκοπά από πέτρας; Δεν κοκκινίζεις να επιθυμής τα πετράδια, όπως αι γυναίκες όταν εγκυμονούν; Διότι και εκείναι ορέγονται τα πετράδια και εσύ επιζητείς με λαιμαργίαν τα άνθη των πολυτίμων λίθων με το να αναζητής σαρδόνυχας, ιάσπιδας και αμεθύστους. Ποίος καλλωπιστής ημπόρεσε να προσθέση μίαν ημέραν εις την ζωήν; Ποίον ελυπήθη ο θάνατος δια τα πλούτη του; Ποιος εγλύτωσεν από την αρρώστιαν εξ αίτιας των χρημάτων του;...

Ο υλισμός δεν αφήνει χώρο για το Θεό (γ. Μωυσής ο Αγιορείτης) .

Περιττό να τονίσουμε ότι η άρνηση της ύπαρξης του Θεού είναι δικαίωμα του καθενός. Ο Θεός μας έδωσε απεριόριστη ελευθερία, ώστε αν θέλουμε και να τον αρνηθούμε.

Δεν θα επιχειρήσω διόλου να αποδείξω την ύπαρξη του Θεού. Πιστεύω ότι δεν αποδεικνύεται λογικά η ύπαρξή του, αλλά μόνο βιώνεται στα βάθη της καρδιάς. Είναι ελεύθερος λοιπόν κάποιος να πρεσβεύει ό,τι θέλει. Δεν χρειάζεται όμως καθόλου ένας άθεος να ειρωνεύεται έναν πιστό και φυσικά το αντίθετο.