Η αντιγραφή και αποθήκευση έχει καταχωρηθεί επιτυχώς!
Σας ενημερώνουμε ότι ο παρόν ιστότοπος χρησιμοποιεί λογισμικό διασφάλισης πνευματικών δικαιωμάτων.
Έχετε αντιγράψει το άρθρο στα αγαπημένα στις:
Σας ενημερώνουμε ότι ο παρόν ιστότοπος χρησιμοποιεί λογισμικό διασφάλισης πνευματικών δικαιωμάτων.
Η Εκκλησία μας, με τη σοφία των Αγίων Πατέρων και την καρδιακή ψαλμωδία των ευλαβών μας ιεροψαλτών, μας προϋπαντά με μια πρόσκληση που μοιάζει με σάλπισμα πνευματικής μάχης: «Τὸ στάδιον τῶν ἀρετῶν ἠνέωκται, οἱ βουλόμενοι ἀθλῆσαι εἰσέλθετε». Το στάδιο των αρετών άνοιξε! Αλλά τι είδους στάδιο είναι αυτό; Δεν είναι χώρος επίδειξης δύναμης, αλλά τόπος θυσίας του ΕΓΩ. Και η πύλη για να εισέλθουμε σε αυτό το στάδιο δεν ανοίγει και κλειδώνει μόνο με νηστείες και προσευχές, αλλά με ένα κλειδί που συχνά μοιάζει ασήκωτο στα χέρια μας: το κλειδί της Συγγνώμης.
Γιατί όμως η συγγνώμη είναι το προοίμιο της Μεγάλης Τεσσαρακοστής;
Η απάντηση κρύβεται στους ύμνους που μόλις ψάλαμε. «Ἀδὰμ ἐξεβλήθη τοῦ Παραδείσου». Θυμόμαστε απόψε την έξοδο των πρωτοπλάστων από τη μακαριότητα. Ο Αδάμ δεν έχασε τον Παράδεισο επειδή έφαγε τον καρπό· τον έχασε γιατί, όταν ο Θεός τον κάλεσε σε μετάνοια, εκείνος αρνήθηκε να πει το «ήμαρτον». Αντί να ζητήσει συγγνώμη, έριξε το φταίξιμο στην Εύα, και η Εύα στο φίδι.
Αυτή η άρνηση της συγγνώμης ήταν που έκλεισε την πύλη της Εδέμ. Και απόψε, εμείς καλούμαστε να κάνουμε την αντίστροφη πορεία. Να διορθώσουμε το αρχαίο λάθος. Η Εκκλησία μας λέει: «χαλινώσωμεν γλώσσαν, θυμοῦ ἀπέχοντες, ψεύδους καὶ ἐπιορκίας». Πριν νηστέψουμε από τις τροφές, καλούμαστε να νηστέψουμε από την κατάκριση. Γιατί τι όφελος έχει να μην τρώμε κρέας, αν, όπως έλεγαν οι πατέρες, «τρώμε τις σάρκες του αδελφού μας» με τη μνησικακία;
Και σε αυτόν τον αγώνα, δεν είμαστε μόνοι. Έχουμε δίπλα μας τους συγχρόνους Αγίους μας, που περπάτησαν στους ίδιους δρόμους με εμάς και νίκησαν.
Ο Άγιος Πορφύριος ο Καυσοκαλυβίτης, ο άγιος της αγάπης και της διάκρισης, μας δίδαξε κάτι συγκλονιστικό: η συγγνώμη είναι «αρχοντιά». Έλεγε συχνά: «Να γίνεσαι χαλί να σε πατούν όλοι, για να νιώθεις τη χαρά της ταπείνωσης». Για τον Άγιο Πορφύριο, η συγγνώμη δεν ήταν μια ηθική υποχρέωση, αλλά μια πνευματική κατάσταση που ελκύει τη Χάρη του Θεού.
«Όταν κάποιος σε πληγώνει», έλεγε, «μην αμύνεσαι. Μην ζητάς το δίκιο σου. Ρίξε πάνω του την αγάπη σου και προσευχήσου γι’ αυτόν». Πίστευε ακράδαντα πως όταν συγχωρούμε, ανοίγει μια χαραμάδα στην καρδιά μας και μπαίνει το Άκτιστο Φως. Η συγγνώμη, λοιπόν, δεν είναι για τους αδύναμους, αλλά για τους «άρχοντες» της ψυχής, που δεν επιτρέπουν στο σκοτάδι του άλλου, να λερώσει το δικό τους φως.
Δίπλα στον Όσιο Πορφύριο, ο Άγιος μας, Παΐσιος ο Αγιορείτης μας έδωσε το πρακτικό εργαλείο για να πετύχουμε τη συγχώρηση: το «εργοστάσιο των καλών λογισμών». Πόσες φορές δεν λέμε: «Θέλω να τον συγχωρήσω, αλλά δεν μπορώ να ξεχάσω τι μου έκανε»;
Ο Άγιος Παΐσιος μας απαντά: «Αν έχεις καλούς λογισμούς, όλα θεραπεύονται». Μας καλούσε να γίνουμε «μέλισσες» που ψάχνουν το άνθος μέσα στην ακαθαρσία. Αν κάποιος σε αδίκησε, σκέψου: «Ίσως έχει δίκιο από τη δική του πλευρά», «ίσως περνάει μια μεγάλη δοκιμασία», «ίσως ο πονηρός τον τύφλωσε».
Ο Άγιος τόνιζε: «Αν δεν δικαιολογήσεις τον αδελφό σου, ο Θεός δεν θα δικαιολογήσει εσένα». Η συγγνώμη ξεκινά από τη στιγμή που σταματάμε να είμαστε δικαστές και γινόμαστε συνάδελφοι στον πόνο και την αμαρτία. Μας θύμιζε πως η νηστεία χωρίς συγγνώμη, είναι «νηστεία δαιμόνων», αφού ούτε οι δαίμονες τρώνε, αλλά παραμένουν γεμάτοι μίσος.
Αλλά, αγαπητοί μου, ας έρθουμε σε ένα παράδειγμα που συγκλονίζει και τον πιο σκληρό άνθρωπο. Ας στρέψουμε το βλέμμα μας στον Άγιο Νεκτάριο τον Θαυματουργό, τον Μητροπολίτη Πενταπόλεως.
Η ζωή του Αγίου Νεκταρίου ήταν ένας διαρκής Γολγοθάς αδικίας. Όταν βρισκόταν στην Αίγυπτο, η ακτινοβολία του, αλλά και η αγάπη του λαού, προκάλεσαν τον φθόνο των συνεργατών του Πατριαρχείου. Τον κατηγόρησαν για τα πιο απίστευτα πράγματα: ότι είναι ανήθικος, ότι θέλει να εκθρονίσει τον Πατριάρχη, ότι κλέβει τα χρήματα της Εκκλησίας.
Χωρίς να του επιτρέψουν να απολογηθεί, τον έδιωξαν με καταισχύνη. Έφτασε στην Αθήνα πάμπτωχος, χλευασμένος, ένας «έκπτωτος» Επίσκοπος που δεν είχε ούτε ψωμί να φάει. Για χρόνια, οι εφημερίδες και οι κύκλοι της Εκκλησίας τον ράπιζαν με ψεύδη.
Ποια ήταν η αντίδραση του Αγίου; Η απόλυτη σιωπή της συγγνώμης. Ο Άγιος Νεκτάριος δεν έγραψε ποτέ μια επιστολή για να υπερασπιστεί τον εαυτό του. Δεν κατηγόρησε ποτέ εκείνους που του κατέστρεψαν τη ζωή. Όταν οι μαθητές του τον ρωτούσαν γιατί δεν μιλάει, εκείνος απαντούσε: «Ο Χριστός σιώπησε μπροστά στον Πιλάτο. Εγώ ποιος είμαι για να ζητάω το δίκιο μου;».
Μάλιστα, κάθε βράδυ στο κελί του, προσευχόταν ονομαστικά για εκείνους που τον συκοφάντησαν. Τους είχε συγχωρήσει τόσο ολοκληρωτικά, που όταν κάποιοι από αυτούς τον επισκέφθηκαν χρόνια μετά, τους υποδέχθηκε με τέτοια αγάπη και τιμή, σαν να ήταν οι ευεργέτες του. Αυτή είναι η «χριστοειδής» συγγνώμη: να συγχωρείς όχι γιατί ο άλλος μετάνιωσε, αλλά γιατί εσύ αποφάσισες να μοιάσεις στον Εσταυρωμένο.
Να δούμε και το παράδειγμα ενός ακόμη Αγίου;
Ο Άγιος Σωφρόνιος του Έσσεξ, ο μεγάλος αυτός θεολόγος, μας αποκαλύπτει μια άλλη διάσταση: τη σημαντική δύναμη της συγγνώμης. Μας διδάσκει ότι η αμαρτία είναι «σχίσμα» στην ανθρωπότητα. Όταν εγώ κρατάω κακία σε εσάς, όλη η ανθρωπότητα υποφέρει.
Γι' αυτό, στον Εσπερινό της Συγγνώμης, ζητάμε συγχώρεση από όλους και για όλα.
«Κράτα το πνεύμα σου στον Άδη και μην απελπίζεσαι», έλεγε ο Άγιος Σιλουανός, στον Άγιο Σωφρόνιο.
Η συγγνώμη είναι η κάθοδος στον άδη του εγωισμού μας, για να αναστηθούμε στο Φως της ενότητας. Όταν λες «συγχώρεσέ με», γίνεσαι συνυπεύθυνος για τα λάθη όλου του κόσμου. Πω πω πω… Αυτό είναι το μεγαλείο του χριστιανού: να παίρνει πάνω του το φταίξιμο του αδελφού του.
Και τέλος, ας μην ξεχνούμε τον Άγιο Ιάκωβο τον εν Ευβοία. Ο άνθρωπος που έβλεπε τους αγγέλους να λειτουργούν, ζούσε σε μια διαρκή κατάσταση μετάνοιας. Η λέξη «Συγγνώμη» ήταν η αναπνοή του. Ζητούσε συγγνώμη από τους ανθρώπους, από τα δέντρα, από τα ζώα.
Γιατί; Πρώτον, γιατί είχε την αίσθηση ότι όλα είναι δώρα του Θεού και εμείς, με την αχαριστία μας, τα προσβάλλουμε.
Και δεύτερον, γιατί είχε καταλάβει ότι η υπερηφάνεια είναι το τείχος που μας χωρίζει από τον Θεό. «Με συγχωρείτε, εγώ φταίω για όλα», έλεγε, και με αυτή την απλή κουβέντα διέλυε τις πλεκτάνες του πονηρού. Ο Άγιος Ιάκωβος μας διδάσκει ότι η συγγνώμη δεν χρειάζεται υψηλή θεολογία, χρειάζεται μόνο μια καρδιά παιδιού, που τρέχει στην αγκαλιά του πατέρα.
Αδελφοί μου, πριν λίγη ώρα ακούστηκε το Μεγάλο Προκείμενο: «Μὴ ἀποστρέψῃς τὸ πρόσωπόν σου ἀπὸ τοῦ παιδός σου, ὅτι θλίβομαι». Είναι η κραυγή της ψυχής που νιώθει το βάρος των λαθών της. Σε λίγο, θα ακολουθήσει η πιο ιερή στιγμή του αποψινού Εσπερινού: ο ασπασμός της συγγνώμης.
Σας παρακαλώ, ας μην αφήσουμε αυτή τη στιγμή να περάσει τυπικά.
Μην πλησιάσετε τον αδελφό σας μόνο με το σώμα. Πλησιάστε τον με την καρδιά. Και εάν αυτός δεν είναι ΤΩΡΑ εδώ, στείλτε του την αγάπη και την συγχώρεσή σας, με όλη σας την καρδιά.
Δηλαδή, φέρτε στον νου σας εκείνον που σας πλήγωσε, εκείνον που σας αδίκησε, εκείνον που ίσως έχετε να του μιλήσετε καιρό.
Αν δεν μπορείτε να τον βρείτε σωματικά, συγχωρήστε τον νοερά μέσα στο ιερό αυτό θυσιαστήριο της καρδιάς σας.
Και εάν έχετε το τηλέφωνό του, καλέστε τον και πείτε: αδελφέ μου, ζητώ συγνώμη και συγχωρεμένα όλα. Καλή Σαρακοστή να χουμε. Ω τότε, τι ευλογία και χαρά και Θεία Χάρη, θα λάβεις από τον Θεό!
Το τροπάριο μας καλεί: «Ἀποθέμεθα τὰ ἔργα τοῦ σκότους, καὶ ἐνδυσώμεθα τὰ ὅπλα τοῦ φωτός». Τα όπλα του φωτός είναι η υπομονή του Αγίου Νεκταρίου, η αγάπη του Αγίου Πορφυρίου, οι καλοί λογισμοί του Αγίου Παϊσίου, η απλότητα του Αγίου Ιακώβου Τσαλίκη, η έντονη προσευχή και παθοκτόνος νηστεία που προτείνουν όλοι οι Άγιοι Θεοφόροι Πατέρες μας.
Με αυτά τα όπλα θα πορευτούμε τις επόμενες σαράντα ημέρες.
Ευλογημένοι μου Χριστιανοί.
Η Μεγάλη Τεσσαρακοστή είναι ένα ταξίδι προς το Φως. Αλλά δεν μπορείς να φτάσεις στην Ανάσταση του Κυρίου μας, αν δεν περάσεις από τον Γολγοθά της συγγνώμης. Ο Χριστός, πάνω στο Σταυρό, το πρώτο πράγμα που έκανε ήταν να συγχωρήσει: «Πάτερ, ἄφες αὐτοῖς».
Αν θέλουμε, λοιπόν, να λεγόμαστε Χριστιανοί, αν θέλουμε η νηστεία μας να έχει αξία και η προσευχή μας να φτάνει στον θρόνο του Θεού, ας ξεκινήσουμε από απόψε.
Ας σβήσουμε τα χρέη των άλλων, για να σβήσει ο Θεός τα δικά μας.
Ας ανοίξουμε την αγκαλιά μας, για να μας χωρέσει η αγκαλιά του Παραδείσου.
Εύχομαι σε όλους σας μια ευλογημένη, κατανυκτική και καρποφόρα Τεσσαρακοστή. Είθε οι πρεσβείες όλων των Αγίων μας, παλαιών και νέων, να μας σκεπάζουν.
Και τώρα, με ταπείνωση, ζητώ κι εγώ ο ελάχιστος τη δική σας συγχώρεση. Συγχωρέστε με, αδελφοί μου, και ο Θεός να μας συγχωρήσει όλους!
Καλή Τεσσαρακοστή!
*Ομιλία στον Α΄ Κατανυκτικό Εσπερινό της συγνώμης, που εκφωνήθηκε στον Ιερό Ναό Αγίου Γεωργίου Παλαιοχωρίου, της Ιεράς Μητροπόλεως Ελευθερουπόλεως, από τον Εφημέριο Πρωτ. Θεοχάρη Καλπάκογλου, στις 22 Φεβρουαρίου 2026.
