Η αντιγραφή και αποθήκευση έχει καταχωρηθεί επιτυχώς!
Σας ενημερώνουμε ότι ο παρόν ιστότοπος χρησιμοποιεί λογισμικό διασφάλισης πνευματικών δικαιωμάτων.
Έχετε αντιγράψει το άρθρο στα αγαπημένα στις:
Σας ενημερώνουμε ότι ο παρόν ιστότοπος χρησιμοποιεί λογισμικό διασφάλισης πνευματικών δικαιωμάτων.
Σεβαστοί αγαπητοί εν Χριστώ αδελφοί,
Συναχθήκαμε απόψε, μέσα σε μια ατμόσφαιρα βαθιάς κατάνυξης και σιωπηρής προσμονής, για να τελέσουμε τον Εσπερινό του Ψυχοσαββάτου. Η Αγία μας Εκκλησία, ως φιλόστοργος μητέρα, αφιερώνει αυτή την ημέρα στην κοινή μνήμη «πάντων των απ' αιώνος κοιμηθέντων ευσεβώς επ' ελπίδι αναστάσεως ζωής αιωνίου». Καθώς οι σκιές του δειλινού πέφτουν, καλούμαστε να στρέψουμε τον νου και την καρδιά μας πέρα από τα επίγεια, εκεί όπου δεν υπάρχει πόνος, λύπη ή στεναγμός, αλλά ζωή ατελεύτητος.
Η υμνολογία του αποψινού Εσπερινού, μας εισάγει με συγκλονιστικό τρόπο στο μυστήριο του θανάτου, που για τον χριστιανό δεν είναι αφανισμός, αλλά μια προσωρινή κοίμηση, μια μετάσταση από τα πρόσκαιρα στα αιώνια. Ψάλλουμε με κατάνυξη στα τροπάρια του Εσπερινού:
«Θρηνώ και οδύρομαι, όταν εννοήσω τον θάνατον, και ίδω εν τοις τάφοις κειμένην την κατ' εικόνα Θεού πλασθείσαν ημίν ωραιότητα, άμορφον, άδοξον, μη έχουσαν είδος...»
Αυτό το τροπάριο, δανεισμένο από την εξόδιο ακολουθία, έργο του Αγίου Ιωάννου του Δαμασκηνού, αποτυπώνει το συγκλονιστικό παράδοξο της ανθρώπινης φύσης. Ο άνθρωπος, πλασμένος κατ' εικόνα και καθ' ομοίωσιν Θεού, προορισμένος για την αφθαρσία, βλέπει το σώμα του να παραδίδεται στη φθορά.
Ωστόσο, η Εκκλησία δεν μας αφήνει στον θρήνο. Ο Άγιος Παΐσιος ο Αγιορείτης, ο σύγχρονος αυτός φάρος της χάριτος, μας παρηγορεί με τον δικό του απλό, αλλά βαθύτατο λόγο:
Η ζωή στην γη είναι ένας ξενώνας: «Να σκέφτεστε πως είμαστε οδοιπόροι. Εδώ που βρισκόμαστε, είναι ένα ξενοδοχείο. Σήμερα είμαστε, αύριο φεύγουμε».
Ο θάνατος ως γέννηση: Ο ίδιος τόνιζε πως ο θάνατος δεν είναι το τέλος, αλλά τα «γενέθλια» του ανθρώπου στην αληθινή, ουράνια ζωή. Το σώμα λιώνει στη γη, όπως ο σπόρος, για να βλαστήσει ανακαινισμένο κατά την Κοινή Ανάσταση.
Καθώς προχωρά η ακολουθία, τα τροπάρια μεταβάλλονται από θρηνητικά σε ικευτικά. Η Εκκλησία γίνεται μια ζεστή αγκαλιά που ενώνει την θριαμβεύουσα (τους κεκοιμημένους) και τη στρατευμένη (εμάς τους ζώντες) Εκκλησία, μαζί με τις ψυχές εκείνων που έχουν προαπέλθει. Στα καθίσματα του Εσπερινού αναπέμπουμε τη δέηση:
«Ανάπαυσον, Σωτήρ ημών ζωοδότα, ούς μετέστησας αδελφούς ημών εκ των προσκαίρων, κράζοντας· Δόξα σοι».
Εδώ αναδεικνύεται το μεγαλείο της αγάπης. Η επικοινωνία μας με τους προσφιλείς μας νεκρούς δεν διακόπτεται με τον τάφο. Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, ο μέγας αυτός πατήρ της Εκκλησίας, μας διδάσκει πώς να ωφελούμε ουσιαστικά τους κεκοιμημένους μας:
Όχι ανώφελα δάκρυα:
«Ας μην τους κλαίμε απαρηγόρητα, αλλά ας τους βοηθήσουμε με προσευχές, ελεημοσύνες και προσφορές».
Η δύναμη της Θείας Λειτουργίας:
Ο ιερός πατήρ τονίζει ότι η μεγαλύτερη ανακούφιση για τις ψυχές είναι η μνημόνευση των ονομάτων τους κατά την ώρα της Φρικτής Θυσίας, όταν το αίμα του Χριστού χύνεται για τον καθαρμό όλου του κόσμου.
Στους νεότερους χρόνους, ο Άγιος Πορφύριος ο Καυσοκαλυβίτης συμπλήρωνε αυτή τη διδασκαλία, με τη δική του εμπειρία της θείας αγάπης. Έλεγε χαρακτηριστικά ότι όταν προσευχόμαστε για τους κεκοιμημένους, η αγάπη μας τους επισκέπτεται σαν ένα δροσερό αεράκι, σαν ένα φως που γλυκαίνει την κατάστασή τους. «Οι κεκοιμημένοι», έλεγε, «ζητούν απεγνωσμένα τις προσευχές μας. Όπως ένας φυλακισμένος περιμένει να του ανοίξει κάποιος το παράθυρο για να δει λίγο φως, έτσι και οι ψυχές περιμένουν το δικό μας "Κύριε Ιησού Χριστέ, ανάπαυσον τον δούλον σου"».
Αδελφοί μου, το Ψυχοσάββατο δεν είναι μια ημέρα πένθους και μελαγχολίας, αλλά μια ημέρα ελπίδας και πνευματικής αφύπνισης. Τα τροπάρια του Εσπερινού, καθώς πλησιάζουμε προς την έξοδο της ακολουθίας, γίνονται πιο φωτεινά. Μας υπενθυμίζουν τη νίκη του Χριστού πάνω στον θάνατο:
«Ο διά θανάτου τον θάνατον πατήσας... ο λυτρωτής του γένους των βροτών, ανάπαυσον Κύριε τους δούλους σου».
Ο θάνατος έχει ήδη νικηθεί. Το Σάββατο είναι η ημέρα που ο Χριστός κατήλθε στον Άδη και ελευθέρωσε τους δεσμίους του απ' αιώνος. Επομένως, η δική μας δέηση απόψε, δεν είναι μια κραυγή απόγνωσης, αλλά μια ομολογία πίστεως στην Ανάσταση.
Ταυτόχρονα, η μνήμη των κεκοιμημένων λειτουργεί ως καθρέφτης για τη δική μας ζωή. Ο Άγιος Ιωσήφ ο Ησυχαστής, ο μεγάλος αυτός ασκητής του 20ού αιώνα, έγραφε στις επιστολές του για τη «μνήμη θανάτου» όχι ως κάτι μακάβριο, αλλά ως το μεγαλύτερο φιλοσοφικό εργαλείο για τον άνθρωπο:
Απεγκλωβισμός από τα μάταια: Όταν θυμάσαι ότι όλα τα επίγεια —πλούτος, δόξα, ομορφιά — είναι προσωρινά, παύεις να μισείς, να φθονείς, να κρατάς κακία.
Και η μνήμη του θανάτου μας παρακινεί σε μετάνοια, μας ωθεί να αγαπήσουμε τον συνάνθρωπό μας «εξ όλης της καρδίας».
Καθώς θα προσφέρουμε απόψε και αύριο τα κόλλυβα — τα οποία συμβολίζουν, κατά τον Απόστολο Παύλο, τον σπόρο που θάβεται στη γη για να αναστηθεί γεμάτος ζωή — ας υποσχεθούμε στους εαυτούς μας και στους κεκοιμημένους αδελφούς μας δύο πράγματα:
Δεν θα τους ξεχάσουμε ποτέ στις καθημερινές μας προσευχές και στις ελεημοσύνες μας.
Θα αγωνιστούμε να ζήσουμε με πνευματική εγρήγορση, ώστε όταν έρθει η δική μας ώρα, να συναντήσουμε τον Αναστάντα Κύριο με πρόσωπο καθαρό!
Είθε ο Κύριος της ζωής και του θανάτου, με τις πρεσβείες της Υπεραγίας Θεοτόκου και πάντων των Αγίων, να αναπαύσει τις ψυχές των πατέρων, μητέρων, αδελφών και συγγενών ημών «εν σκηναίς δικαίων», και να χαρίζει σε όλους εμάς, καλή μετάνοια και άξια απολογία επί του φοβερού βήματός Του.
* Κήρυγμα που εκφωνήθηκε στον Ιερό Ναό Αγίου Γεωργίου Παλαιοχωρίου, Ιεράς Μητροπόλεως Ελευθερουπόλεως, από τον Εφημέριο Πρωτ. Θεοχάρη Καλπάκογλου, κατά τον Εσπερινό του Ψυχοσάββατου, στις 29 Μαΐου 2026.
