ταπείνωση
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ταπείνωση. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Η δαιμονική αυτοεκτίμηση βλάπτει την ψυχή .


Ἅγιος Θεοφάνης ὁ Ἔγκλειστος

Προσέχετε τὸν ἑαυτό σας. Ἡ πρόοδος στὴν πνευματικὴ ζωὴ διακρίνεται μὲ τὴν ὁλοένα καὶ περισσότερη συναίσθησι τῆς μηδαμινότητός μας. Ἐνῶ ὅσο αὐξάνει ἡ ἐκτίμησις τοῦ ἑαυτοῦ μας σὲ κάτι, τόσο βαδίζουμε στὴν καταστροφή. Ὁ ἐχθρὸς θὰ τὸ ἐκμεταλλευθῆ αὐτό. Θὰ πλησιάση καὶ θὰ ἐπιχειρήση νὰ πετάξη κανένα πετραδάκι στὸν δρόμο μας γιὰ νὰ σκοντάψουμε. Μία ψυχὴ ποὺ δίνει στὸν ἑαυτὸ της ἀξία, μοιάζει μὲ τὸν κόρακα τοῦ Αἰσώπου ποὺ ἀκούγοντας τὶς κολακεῖες τῆς ἀλεποῦς γιὰ τὴν «ὡραία» του φωνή, ἄνοιξε τὸ στόμα καὶ τοῦ ἔπεσε τὸ τυρί…

Πόσο χρήσιμο θὰ ʼταν νὰ βρισκόταν κάποιος νὰ σᾶς κατηγορῆ. Νὰ χαίρεσθε, ἂν ποτὲ συμβῆ αὐτό. Εἶναι πολὺ ἐπικίνδυνο νὰ σᾶς ἐπαινοῦν ὅλοι καὶ κανεὶς νὰ μὴν σᾶς λέει τὴν ἀλήθεια. Εἶναι νομίζετε δύσκολο νὰ πλανηθῆ ἢ νὰ σκοντάψη κανείς; Ἀπέχετε πολὺ ἀπὸ τὸ νὰ θεωρῆτε τὸν ἑαυτὸ σας ἅγιο καὶ ἄξιο νὰ συμβουλεύη τοὺς ἄλλους;.

Τα ουράνια μυστήρια αποκαλύπτονται κατ᾿ αναλογία του βαθμού ταπεινώσεως .


Γέροντος Θαδδαίος της Βιτόβνιτσα

Τα ουράνια μυστήρια αποκαλύπτονται κατ᾿ αναλογία με τον βαθμό ταπείνωσης του ανθρώπου.

Στον πράο και ταπεινό άνθρωπο δίδεται πνευματική αντίληψη όλων των πραγμάτων. Έχει βαθύτερη αντίληψη από εκείνους που έχουν ξοδέψει χρόνια σπουδάζοντας τη σοφία του κόσμου.

Το κλειδί του μυστηρίου βρίσκεται στον Θεό, γι᾿ αυτό και οι άνθρωποι, μέχρι να μπορέσουν να ελευθερώσουν τον εαυτό τους από τη σοφία του κόσμου τούτου, δεν μπορούν να έχουν τέλεια γνώση των πραγμάτων.

Ίσως νομίζουν ότι έχουν επιτύχει πολλά, ότι η γνώση τους σε κάποιο συγκεκριμένο τομέα είναι μεγάλη, αλλά όσο βλέπουν τα πράγματα μέσα από αυτό το πρίσμα, η θεία σοφία δεν θα μπορεί να εισέλθει στον νου και την καρδιά τους.

Σε τέτοιους ανθρώπους μόνο επιφανειακά δεδομένα παρέχονται χάριν των προσπαθειών τους να σπουδάσουν ιατρική ή φυσική.

Από το βιβλίο: Γέροντος Θαδδαίος της Βιτόβνιτσα «Οι λογισμοί καθορίζουν τη ζωή μας». simeiakairwn.wordpress.com

Πήγαινε ταπεινώσου… (Αγ. Εφραίμ Κατουνακιώτης) .


Δεν σε κατηγορώ ότι έκανες αμαρτίες πολλές και σοβαρές, όχι, άνθρωπος είσαι. Σε κατηγορώ, γιατί δεν εξομολογείσαι. Αυτό σε κατηγορώ. Έπεσες; Στον πνευματικό. Έπεσες; Στον πνευματικό, όλα στον πνευματικό. Και η οσία Μαρία, πρώτα εξομολογήθηκε.

Στη γειτονιά μας ήτανε κάποιος Κύπριος και είχε έναν υποτακτικό, ο οποίος τους γονείς του δεν είχε αναπαύσει, να πούμε. Όταν καλογέρευσε, και τον Γέροντά του δεν τον ανέπαυσε. Κι’ εκεί που καθόμαστε στη Μικρή Αγία Άννα, τον έστειλε ο Γέροντάς του στον Γέροντα, τον Γέρο-Ιωσήφ, να πει τον λογισμό του και ό,τι μπορεί να τον βοηθήσει. Όταν ήρθε εκεί, ήμαστε γύρω έτσι με τον Γέροντα, λέει: «Άντε εσύ, πήγαινε εσύ, πηγαίνετε στα δωματιά σας· έλα ‘δω, πατερ- Ιωάννη». Ανεβαίνει, πήγαινε στο δωμάτιό του.

Ρώτησαν έναν γέροντα: «Γιατί χτυπιόμαστε τόσο πολύ από τους δαίμονες;» .


Μιὰ φορὰ ἦρθαν κάποιοι στὴ Θηβαΐδα, σ᾿ ἕνα γέροντα, καὶ τοῦ ἔφεραν ἕνα δαιμονισμένο γιὰ νὰ τὸν θεραπεύσει.

Ῥώτησαν ἕνα γέροντα:

– Γιατὶ χτυπιόμαστε τόσο πολὺ ἀπὸ τοὺς δαίμονες;

– Ἐπειδὴ πετᾶμε τὰ ὅπλα μας, ἀπάντησε ἐκεῖνος, ἐννοῶ τὴν ἀτιμία, τὴν ταπείνωση, τὴν ἀκτημοσύνη καὶ τὴν ὑπομονή.

Μιὰ φορὰ ἦρθαν κάποιοι στὴ Θηβαΐδα, σ᾿ ἕνα γέροντα, καὶ τοῦ ἔφεραν ἕνα δαιμονισμένο γιὰ νὰ τὸν θεραπεύσει. Καὶ ὁ γέροντας, (μολονότι ἀρχικὰ δὲν δεχόταν, θεωρώντας τὸν ἑαυτό του ἀνάξιο, τελικά), ἐπειδὴ πολὺ τὸν παρακάλεσαν, λέει στὸ δαίμονα:

– Βγὲς ἀπὸ τὸ πλάσμα τοῦ Θεοῦ!

– Βγαίνω, ἀποκρίθηκε ὁ δαίμονας. Ἀλλὰ σὲ ρωτάω ἕνα πρᾶγμα καὶ ἀπάντησέ μου: Ποιοὶ εἶναι τὰ «ἐρίφια» καὶ ποιοὶ τὰ «πρόβατα» (Ματθ. 25:31-33);

– Τὰ «ἐρίφια» εἶμαι ἐγώ, ἀπάντησε ὁ γέροντας. Ὅσο γιὰ τὰ «πρόβατα», ὁ Θεὸς τὰ γνωρίζει.

Μόλις ἄκουσε (αὐτὰ τὰ λόγια) ὁ δαίμονας, κραύγασε:

– Νά, γιὰ τὴν ταπείνωσή σου βγαίνω!

Καὶ βγῆκε (ἀπὸ τὸν ἄνθρωπο) τὴν ἴδια ὥρα.

Πηγή: από το βιβλίο: «Μικρὸς Εὐεργετινός»simeiakairwn.wordpress.com

γ. Ευμένιος Σαριδάκης: Επιστολή του ιδίου σχετικά με την ταπείνωση! .


«Αγαπητέ μου εν Χριστώ αδελφέ Αντώνιε, χαίρε και υγίαινε εν πάσι. Εύχομαι η χάρις του Κυρίου μας Ιησού Χριστού και της γλυκιάς μας Μητέρας Παναγίας να είναι πάντοτε μαζί μας. Αμήν. 

Αγαπητέ μου αδελφέ Αντώνιε, έλαβα προ ημερών την αδελφικήν σου εν Χριστώ επιστολήν και εδόξασα τον Γλυκύτατόν μας Ιησούν Χριστόν και την Κυρίαν μας Θεοτόκον και βασίλισσαν τ' ουρανού και της γης που σου έδωσε την φώτιση και την χάριν και έγραψες με τόση βαθιά ταπείνωσι, με πνεύμα συντετριμμένο και με καρδίαν συντετριμμένη και βαθιά τεταπεινωμένη την αμαρτωλότητά σου, πράγμα που πάρα πολύ ευαρεστείται ο Θεός. Λέγει ο Θεός εις τίνα επιβλέψω ει μη εις τον ταπεινόν τη καρδία και τρέμοντά μου τον λόγο. 

Πώς ξεχωρίζουμε το κόμπλεξ κατωτερότητας από την αληθινή ταπεινοφροσύνη .


...Πῶς ξεχωρίζουμε τό κόμπλεξ κατωτερότητας ἀπό τήν ἀληθινή ταπεινοφροσύνη. Εἶναι πολύ ἁπλό, τό κόμπλεξ κατωτερότητας εἶναι ὑπερηφάνεια. Κρυμμένη ὑπερηφάνεια εἶναι. Αὐτός πού ἔχει κόμπλεξ κατωτερότητας, ἔχει κατάθλιψη. Αὐτό εἶναι τό κόμπλεξ κατωτερότητας. Ἔχει τήν ἰδέα ὅτι εἶναι καλός, ἀλλά δέν τό ἀναγνωρίζουν οἱ ἄλλοι. Δέν ἀναγνωρίζουν τήν καλοσύνη του, τήν ἐξυπνάδα του, τή σπουδαιότητά του καί παθαίνει κατάθλιψη. Ὁ πραγματικά ταπεινόφρων δέν φρονεῖ ὅτι εἶναι καλός ἤ ὅτι ἀξίζει ἤ ὅτι δέν ἀναγνωρίζουν οἱ ἄλλοι τήν μεγάλη του ἀξία, ἀλλά φρονεῖ ἀκριβῶς ὅτι δέν ἀξίζει τίποτα καί αὐτός ποτέ δέν ἔχει κόμπλεξ. Ὅ,τι κι ἄν ἀκούσει, λέει καί λίγα μοῦ λένε, χειρότερα ἔπρεπε νά μοῦ ποῦνε, γιατί δέν ἀξίζω τίποτα, εἶμαι χειρότερος ἀπ’ τό χῶμα.

Τό χῶμα δέν τό βάζει κανείς στό κεφάλι του, τό πατάει. Ὁπότε καλά κάνουν καί μένα καί μέ πατᾶνε. Ἔτσι λειτουργεῖ ὁ ταπεινόφρων. Ὁ ἄλλος πού ἔχει κόμπλεξ μέ τό παραμικρό πού θά ἀκούσει παθαίνει κατάθλιψη. «Δέν μ’ ἀγαπάει κανένας, δέν νοιάζεται κανένας..», ὅλο τέτοια ἀκοῦς ἀπό αὐτούς τούς ἀνθρώπους τούς καταθλιπτικούς. Ἐσύ νοιάστηκες ποτέ γιά κανέναν; Νά τόν ρωτήσουμε… Ποτέ δέν σκέφτηκε τούς ἄλλους. Εἶναι ὁ ἐγωιστής. Αὐτός παθαίνει κόμπλεξ κατωτερότητας.

Καί ἔρχεται ἡ ψυχολογία καί σοῦ λέει: ἡ θεραπεία εἶναι νά ἀποκτήσεις αὐτοεκτίμηση. Ἔχεις μειωμένη αὐτοεκτίμηση, γι’ αὐτό τό παθαίνεις αὐτό. Δηλαδή τί; Σοῦ λείπει ἐγωισμός! Χρειάζεσαι ἐνέσεις ἐγωισμοῦ(!) γιά νά γίνεις ὑγιής… Ὁποία διαστροφή!! Ἀντί νά μάθει τόν ἄνθρωπο νά ἀποβάλλει τόν ἐγωισμό, τοῦ λέει πρέπει νά ἀποκτήσεις περισσότερο ἐγωισμό. Εἶσαι πού εἶσαι δηλητηριασμένος, πάρε λίγο ἀκόμα δηλητήριο γιά νά γίνεις καλά… Αὐτή εἶναι ἡ σχιζοφρένεια τῆς σύγχρονης ψυχολογίας καί παιδαγωγικῆς.

Καί βλέπουμε στόν ἀντίποδα τήν ἀληθινή θεραπευτική τοῦ Χριστοῦ πού σοῦ λέει: Θέλεις νά γίνεις καλά; Ταπεινώσου. Ἡ βάση τῆς θεραπείας εἶναι ὁ πρῶτος μακαρισμός «Μακάριοι οἱ πτωχοί τῷ πνεύματι» (Ματθ. 5,3). Ὁ Ἅγιος Πορφύριος λέει καί κάτι ἀκόμα: ὁ ταπεινόφρων δέν εἶναι ταπεινολόγος. Πολλοί λένε ταπεινωτικά λόγια γιά τόν ἑαυτό τους «ἐγώ εἶμαι χειρότερος ἀπό ὅλους κλπ». Αὐτός εἶναι κρυμμένος ἐγωιστής. Ὁ ταπεινόφρων ποτέ δέν λέει τέτοια λόγια, ἀλλά ζεῖ στήν πράξη τήν ταπείνωση καί δέχεται τίς ταπεινώσεις πού τοῦ κάνουν οἱ ἄλλοι. Ὑπάρχει ἕνα πολύ ὡραῖο, νά τό θυμάστε: ταπεινόφρων δέν εἶναι αὐτός, ὁ ὁποῖος δέν ἀφήνει τούς ἄλλους νά τόν ἀνεβάζουν, εἶναι αὐτός πού ἀφήνει τούς ἄλλους νά τόν κατεβάζουν. Αὐτός εἶναι ἀληθινά ταπεινόφρων, πού δέν ἀντιδρᾶ, ὅταν οἱ ἄλλοι τόν ταπεινώνουν, τόν ἐξουθενώνουν, τόν ἀδικοῦν. Ὅταν λένε καλά λόγια καί ἐσύ λές δέν εἶναι ἔτσι κ.λ.π. αὐτό μπορεῖ νά εἶναι καί κρυμμένος ἐγωισμός. Ἐκεῖ καλύτερα νά σιωπήσεις καί νά πεῖς μέσα σου «Θεέ μου, ὄχι σέ μένα, σέ Σένα δῶσε δόξα» (Ψαλμ. 113,9). Μήν τό παίζεις δηλαδή ταπεινός. Μή λές ταπεινωτικά γιά τόν ἑαυτό σου, ἀλλά μέσα σου νά ταπεινώνεις τόν ἑαυτό σου, νά αὐτομέμφεσαι πάντοτε καί νά χαίρεσαι ὅταν οἱ ἄλλοι σέ ταπεινώνουν.

Πηγή: Ἀπόσπασμα ἀπό τήν ἀπομαγνητοφωνημένη ὁμιλία «Αὐτομεμψία, Εὐεργετινός» τοῦ Ἀρχ. Σάββα Ἁγιορείτη hristospanagia3.blogspot.com

Μη δικαιολογείς τον θυμό σου .


Μη λέμε αβασάνιστα εκείνο το επιπόλαιο και ένοχο, που είναι ασυγχώρητη δικαιολογία: «Ο δικός μου θυμός περνά γρήγορα». 

Περνά ίσως γρήγορα, αλλά τι αφήνει πίσω του; Είναι πολύ δύσκολο -και συχνά αδύνατο- να επανορθώσουμε ό,τι καταστρέψαμε με το θυμό μας. Μετά τη θύελλα και το χαλάζι ξαναβγαίνει ασφαλώς ο ήλιος, αλλ’ όμως πίσω ολόκληρες εκτάσεις παραμένουν καταστρεμμένες. Ο Μέγας Αλέξανδρος για λίγο θύμωσε, όμως πάνω σ’ αυτό τον θυμό του φόνευσε τον εκλεκτό φίλο του και στρατηγό του Κλείτο. Και πέρασαν τρεις μέρες που τον θρηνούσε, μάταια όμως διότι το κακό έμεινε ανεπανόρθωτο. 

Ταπείνωση και αγάπη, υπερηφάνεια και πλάνη (Αγ. Σιλουανός ο Αθωνίτης) .


Δείξαμε μεγάλη ἀμέλεια καί δέν καταλαβαίνουμε πιά ἄν ὑπάρχει ἡ κατά Xριστόν ταπείνωση καί ἀγάπη. Bέβαια, ἡ ταπείνωση αὐτή καί ἡ ἀγάπη γίνονται γνωστές μόνο μέ τή χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Ἐμεῖς ὅμως δέν ξέρουμε ὅτι, γιά νά προσελκύσουμε τή χάρη κοντά μας, πρέπει νά τήν ποθήσουμε μ' ὅλη μας τήν ψυχή. Ἀλλά πῶς θά ποθήσουμε κάτι πού δέν τό γνωρίζουμε καθόλου; Καί ὅμως, ὅλοι μας τή γνωρίζουμε τή χάρη, ἔστω καί λίγο, γιατί τό Ἅγιο Πνεῦμα κινεῖ κάθε ψυχή στήν ἀναζήτηση τοῦ Θεοῦ.

Σημάδια και γνωρίσματα εκείνου που έχει την αληθινή ταπείνωση .


«…Σημάδια και γνωρίσματα εκείνου που έχει την αληθινή ταπείνωση είναι αυτά:

Το να θεωρεί τον εαυτό του ότι είναι αμαρτωλότερος απ’ όλους τους αμαρτωλούς και δεν έκανε κανένα καλό μπροστά στο Θεό.


Το να μέμφεται τον εαυτό του σε κάθε ευκαιρία και σε κάθε τόπο και σε κάθε πράξη…

Το μεγαλείο της ταπεινοφροσύνης του Αγ. Ιωάννη του Προδρόμου .


Γιὰ τὸ μεγαλεῖο τοῦ Βαπτιστοῦ δὲν χρειάζεται νὰ ποῦμε πολλά· μιλᾶ τὸ τέμπλο κάθε Ὀρθόδοξου ναοῦ – στὰ δεξιὰ τῆς εἰκόνας τοῦ Δεσπότου βρίσκεται πάντοτε ἡ εἰκόνα του – καὶ ὁ ἔπαινος τοῦ Κυρίου γιὰ ἐκεῖνον, ὁ ἔπαινος τοῦ καρδιογνώστου Θεοῦ (βλ. Ματθ. ια´ [11] 7-15, Λουκ. ζ´ 24-30). Ἐμεῖς ἁπλῶς στὶς παρακάτω γραμμὲς θὰ προσπαθήσουμε νὰ ὑποψιασθοῦμε κάτι ἀπὸ τὸ μεγαλεῖο τῆς ταπεινοφροσύνης του.

Ὁ Τίμιος Πρόδρομος ἀπὸ παιδὶ ἔζησε στὴν ἔρημο ζωὴ ἄκρας ἀσκήσεως καὶ πλούτιζε συνεχῶς σὲ Πνεῦμα Ἅγιον. «Τὸ παιδίον ηὔξανε καὶ ἐκραταιοῦτο πνεύματι, καὶ ἦν ἐν ταῖς ἐρήμοις ἕως ἡμέρας ἀναδείξεως αὐτοῦ πρὸς τὸν Ἰσραήλ», σημειώνει ἡ Ἁγία Γραφή (Λουκ. α´ 80). Ἔζησε μὲ μοναδικὴ ἀκρίβεια τὴ ζωὴ τῆς παρθενίας, τὴ ζωὴ τῆς ὁλοκληρωτικῆς ἀφιερώσεως στὸ Θεό, ἡ ὁποία ἦταν σχεδὸν τελείως ἄγνωστη στὴν ἐποχὴ τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης.

Αγ. Ισαάκ ο Σύρος: Όποιος καταφρονεί τον ταπεινό βλασφημεί τον ίδιο το Θεό .


Κάθε ἀρετή, πού γίνεται μέ ἀνάπαυση, εἶναι κατηγορημένη, διότη ὁ Ἅγιος Μᾶρκος ὁ μοναχός λέγει: «πᾶσα ἀρετή ὀνομάζεται σταυρός, ὅταν ἐκτελεῖται κατά τήν ἐντολήν τοῦ Ἁγίου Πνεύματος».

Ὅταν ἀρχίσει νά ὑψηλοφρονεῖ ὁ ἄνθρωπος, παραχωρεῖ ὁ Θεός νά ἔλθουν ἰσχυρότεροι πειρασμοί καί νά τόν νικήσουν, γιά νά ταπεινωθεῖ καί νά ζητήσει καί πάλι τή Θεία βοήθεια!...

Νέκρωση εἶναι οὔτε τά λυπηρά αὐτῆς τῆς ζωῆς νά σέ θλίβουν, οὔτε τά χαροποιά νά σέ χαροποιοῦν!...

Τί λέγεις ἄνθρωπε; Στόν Οὐρανό θέλεις ν᾿ ἀνεβεῖς καί νά κληρονομήσεις τή βασιλεία τοῦ Θεοῦ καί τήν ἀνάπαυση τῆς ἐκεῖ μακαριότητος καί τήν ἕνωση μέ τούς Ἀγγέλους καί τή ζωή τήν ἀθάνατη καί ρωτᾶς ἄν ἔχει δυσκολίες ὁ δρόμος!...

Η τελειότητα δεν έχει ανάγκη από τη «δημοσιότητα» .


π. Αλεξάντερ Σμέμαν
Η [σημερινή] Κυριακή ονομάζεται «Κυριακή του Τελώνη και του Φαρισαίου». Την παραμονή της ημέρας αυτής, δηλαδή στον Εσπερινό του Σαββάτου εμφανίζεται για πρώτη φορά το λειτουργικό βιβλίο της Μεγάλης Σαρακοστής που λέγεται Τριώδιο. Απʹ αυτά διαβάζονται διάφορα κείμενα που τα προσθέτουμε στους συνηθισμένους ύμνους και τις ευχές της εβδομαδιαίας αναστάσιμης ακολουθίας.

Όλα αυτά τα κείμενα παρουσιάζουν την επόμενη μεγάλη πλευρά της μετάνοιας: την ταπείνωση.

Αυτός που έχει μπροστά στα μάτια του τον θάνατο... .


«…σημάδια και γνωρίσματα εκείνου που έχει
την αληθινή ταπείνωση είναι αυτά:
Το να θεωρεί τον εαυτό του ότι είναι

αμαρτωλότερος απ’ όλους τους αμαρτωλούς
και δεν έκανε κανένα καλό μπροστά στο Θεό.
Το να μέμφεται τον εαυτό του σε κάθε ευκαιρία
και σε κάθε τόπο και σε κάθε πράξη.
Το να μην κατηγορήσει κάποιον
ούτε να νομίζει ότι υπάρχει πάνω στη γη

Εδώ είναι η πύλη του ουρανού... .


Ἕνας ἅγιος γέροντας εἶδε μιά μέρα μέ τά μάτια του κάποιον ἀδελφό νά πέφτει σέ βαρύ ἁμάρτημα, κι ὄχι μόνο δέν τόν κατέκρινε, ἀλλά ἔκλαψε καί εἶπε:

«Αὐτός ἔπεσε σήμερα κι ἐγώ ἐξάπαντος αὔριο.

Κι αὐτός μέν χωρίς ἄλλο θά μετανοήσει, ἐνῶ ἐγώ δέν εἶμαι βέβαιος γι’ αὐτό».

Ἡ ταπείνωση εἶναι ἡ πύλη τ’ οὐρανοῦ, συνήθιζε νά λέει ὁ παραπάνω ἀββᾶς Ἰωάννης.

Ο ταπεινός ποτέ δέν ενοχλείται... .


τοῦ Τίτο Κολλιάντερ
Ἄν δέ βρίσκουμε μέσα μας πλούσιους καρπούς ἀγάπης, εἰρήνης, χαρᾶς, καλοσύνης, ταπεινοφροσύνης, ἁπλότητας, εἰλικρίνειας, πίστης, ὑπομονῆς, τότε ὅλη ἡ ἐργασία μας πάει στά χαμένα, παρατηρεῖ ὁ ἅγιος Μακάριος ὁ Αἰγύπτιος.

Ἡ ἐργασία γίνεται γιά νά ἔχουμε κάποτε συγκομιδή. Ἡ συγκομιδή ὅμως εἶναι τοῦ Κυρίου. Συνεπῶς πρόσεχε ἄγρυπνα τόν ἑαυτό σου καί γίνε συνετός.